In de winter van 2026 gebeurde er iets wonderlijks in Vlaanderen. Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) deed precies wat generaties ministers voor haar deden: ze schoof 8,2 miljoen euro van uw en mijn belastinggeld naar een onderwijsinstelling die niet eens had meegedaan aan de oorspronkelijke aanbesteding. Thomas More hogeschool was de gelukkige winnaar van deze financiële loterij, en dat allemaal omdat, hou u vast, de voorwaarden van die aanbesteding "onrealistisch" waren.
Dit is geen schandaal. Dit is theater. Dit is de Vlaamse politieke carrousel die al decennialang dezelfde rondjes draait, maar waarbij de paardjes elke tien jaar van kleur veranderen. En wij, het publiek, betalen gewillig voor het entreebiljet, keer op keer op keer.
Acte I: De milieubox en de kunst van het verdwijnen
Laten we beginnen met een klassieker uit het repertoire: de beruchte milieubox van Theo Kelchtermans. Het jaar is 1991, de CVP regeert almachtig, en minister Kelchtermans presenteert zijn meesterwerk: een groene plastic doos voor klein gevaarlijk afval. Nobel! Milieubewust! Vooruitstrevend!
Achter de schermen echter speelde zich een komedie af die Molière niet had kunnen bedenken. De aanbesteding van 25 miljoen euro verliep "niet correct" (wat een heerlijk eufemisme voor "compleet naar de kloten"). Firma's werden mysterieuze onderaannemers, schenkingen aan de partij werden creatief gemaskeerd, en toen de rechtbank eindelijk in 2003 veroordelingen uitsprak, ging iedereen in beroep vrijuit wegens (tromgeroffel) verjaring.
Verjaring! Het mooiste woord in de Vlaamse politieke woordenschat. Niet "onschuldig", niet "vergissing", maar gewoon: te lang geleden om nog iets aan te doen. Het is alsof je een boete krijgt voor foutparkeren, en als je maar lang genoeg doet alsof je de brief niet hebt gezien, vervalt de straf vanzelf.
Het systeem: een eeuwigdurende voorstelling
Maar hier komt het: Kelchtermans was geen slechterik. Demir is geen corrupte duivel. Ze zijn acteurs in een toneelstuk dat al geschreven was voordat ze op het podium verschenen. Het script heet "Hoe Vlaanderen bestuurd wordt sinds mensenheugenis" en de hoofdregel luidt: ‘Het algemeen belang is wat de partij op dat moment definieert als algemeen belang’.
De CVP deed dit 54 jaar lang (1945-1999). Martens had negen regeringen – negen! – en elke keer dat er een crisis kwam, viel de regering, werd er geschoven met ministers en begon exact hetzelfde circus opnieuw. Voeren-crisis? Regering valt. Komt terug. Subsidieschandaal? Commissie ingesteld. Rapport verdwijnt in een la. Nieuwe crisis? Herhaal stap één.
Het mooie is: niemand vindt dit erg genoeg om het systeem te veranderen. We vinden het wel erg genoeg om erover te klagen. We vinden het wel erg genoeg om op sociale media te roepen dat "de politiek verrot is". Maar fundamenteel iets veranderen? Nee, dank u. Want dat zou betekenen dat we het comfort van de voorspelbaarheid moeten opgeven.
Acte II: De N-VA neemt het stokje over
En dus verschijnt de N-VA op het toneel. Nieuwe partij, nieuwe gezichten, nieuwe retoriek. "Wij zijn anders!" roepen ze. "Wij zijn efficiënt! Wij zijn transparant!" En wat gebeurt er? Precies hetzelfde als wat de CVP deed, maar dan met andere Vlaamse kleuren.
In 2024 ontdekt iemand—nota bene Demir zelf—dat er al 42 jaar partijmedewerkers volledig uit overheidsgeld worden betaald. Waarover gaat het: in oktober/november 2024 ontdekte minister Zuhal Demir (N-VA) tijdens haar zoektocht naar besparingen dat er nog steeds 178 voltijdse banen (242 verschillende medewerkers) volledig of gedeeltelijk door de Vlaamse overheid werden betaald via deze verouderde subsidiesystemen.
Het meest opvallende onderdeel waren 36 medewerkers bij studiediensten van politieke partijen (vooral bij de christendemocraten en socialisten die destijds aan de macht waren toen deze subsidies werden ingesteld). Hun volledige salaris werd betaald door het Departement Werk - niet door de partijen zelf: 4,4 miljoen euro per jaar! Tweeënveertig jaar! Hoe is dit mogelijk, vraagt het volk. Het antwoord is simpel: omdat iedereen ermee akkoord ging. Alle partijen deden het. Het systeem werkte, voor wie aan de macht was.
Demir schaft het af. Applaus! Hervormer! En vervolgens – en hier wordt het hilarisch – trekt ze een maand later een aanbesteding in om 8,2 miljoen rechtstreeks aan Thomas More te geven. De ene hand neemt de oude corruptie weg, de andere hand introduceert nieuwe gunsten. Het is als Marie Kondo die je huis komt opruimen en vervolgens al je spullen vervangt door nieuwe troep.
De dans van de narren
Maar nogmaals: dit is geen persoonlijk falen. Dit is structureel ontwerp. Het Vlaamse bestuurssysteem is gebouwd op het principe dat wie aan de macht is, zijn vrienden mag bedienen. Niet illegaal – dat is het geniale – maar volstrekt legaal via subsidies, aanbestedingen, benoemingen en "strategische keuzes".
Kelchtermans was een kind van zijn tijd. Hij deed wat iedereen deed in de jaren 90: politiek bedrijven als een familiebedrijf waar de VIP-kaartjes naar neven, vrienden en partijgenoten gingen. Demir is een kind van haar tijd. Zij doet wat iedereen doet in 2025: documenten als "vertrouwelijk" markeren, zodat parlementsleden niet kunnen controleren, beslissingen nemen op de laatste ministerraad voor de kerstvakantie, zodat het onder de radar blijft.
Het zijn narren in een voorstelling. De ene nar draagt een groene milieubox, de andere draagt een onderwijsexpertisecentrum. Maar beide narren dansen op dezelfde muziek: de wals van het eigenbelang, gemaskeerd als algemeen belang.
De corruptieperceptie-index: een internationale bevestiging
En weet u wat het mooiste is? De rest van de wereld ziet het ook. België (lees: Vlaanderen) is gezakt van de 15e naar de 22e plaats op de wereldranglijst van corruptieperceptie. Van 77 naar 69 punten! Twee derde van de burgers gelooft dat corruptie wijdverspreid is.
Maar let op de formulering: perceptie. Niet "corruptie", maar "corruptieperceptie". Want technisch gezien is er geen corruptie. Er zijn alleen maar "ongelukkige samenlopen van omstandigheden", "complexe procedures die helaas niet optimaal verlopen", en "juridische nuances die de burger misschien niet begrijpt".
De drie grote problemen die Transparency International identificeert, zijn hilarisch accuraat:
- Selectie van overheidsmiddelen is niet neutraal (lees: vriendjes eerst)
- Geen vervolging van politici (lees: verjaring is je beste vriend)
- Sterke lobbypolitiekverbanden (lees: wie betaalt, bepaalt)
Dit zijn geen bugs in het systeem, het zijn slechts karakteristieken.
De eeuwige terugkeer van hetzelfde
Kelchtermans overleed in december 2025, net voordat Demirs Thomas More-affaire uitbrak. Als er zoiets als kosmische humor bestaat, dan is dit het. De oude generatie sterft, de nieuwe generatie neemt over, en het script blijft onveranderd.
Over dertig jaar zal er een nieuwe partij zijn. Misschien noemen ze zichzelf "De Echte Vernieuwers" of "Vlaanderen Vooruit 2.0" of wat dan ook. En ze zullen precies hetzelfde doen: aanbestedingen intrekken, subsidies verdelen, documenten classificeren als "vertrouwelijk", en ministers op persconferenties uitleggen dat alles "volstrekt volgens de regels" verliep.
Want dat is het geheim: de regels zijn gemaakt om dit mogelijk te maken. Je kunt niet vals spelen in een spel waar de spelregels zeggen dat vals spelen toegestaan is.
Het publiek blijft kijken
En wij? Wij klagen, wij zuchten, wij schrijven satirische columns, en dan gaan we door met ons leven. Want fundamenteel veranderen zou betekenen dat we het systeem moeten afbreken en opnieuw opbouwen. En wie heeft daar energie voor? We moeten werken, hypotheken betalen, kinderen naar school brengen.
De politieke carrousel draait door. CVP wordt CD&V en wordt in stilte irrelevant. N-VA neemt over. Over twintig jaar is het misschien weer een andere partij. Maar het systeem – ah, het systeem blijft eeuwig.
Een ode aan de voorspelbaarheid
Dus hier is de conclusie: Zuhal Demir is niet het probleem. Theo Kelchtermans was niet het probleem. De N-VA is niet het probleem. De CVP was niet het probleem.
Het systeem is het probleem. En het probleem zal nooit opgelost worden, omdat iedereen die de macht heeft om het op te lossen, er profijt van heeft. Dit is geen corruptie. Dit is Vlaanderen. En de voorstelling gaat door, met nieuwe narren, nieuwe kostuums, maar altijd hetzelfde verhaal.
Geniet van de show, beste kijker. Het entreebiljet heeft u al betaald.
Rudi D'Hauwers - AI-optimist - 8 januari 2026
Disclaimer: dit document bevat deels AI-gegenereerde inhoud. Alle intellectuele input en redactionele controle berust bij de auteur. De geuite standpunten en meningen zijn persoonlijk en weerspiegelen mijn eigen visie. Dit is natuurlijk maar een mening. Wie ben ik om te twijfelen aan een traditie die ons zo veel vreugde schenkt?
Reactie plaatsen
Reacties